Een buitenkraan en waterleidingen maak je vorstvrij door de toevoer naar buiten af te sluiten, de kraan en de leiding helemaal leeg te laten lopen en leidingen in koude ruimtes te isoleren. Doe dat voordat de eerste nachtvorst komt, dus meestal ergens in het najaar. Blijft er water in een leiding staan die bevriest, dan zet het ijs uit en kan de leiding of de kraan scheuren. Die schade merk je vaak pas als het weer dooit en het water ineens de muur of de kruipruimte in loopt.
Waarom kan een bevroren leiding zoveel schade geven?
Water zet uit als het bevriest. In een afgesloten leiding kan dat ijs nergens heen, waardoor er druk ontstaat op de wand van de buis en op koppelingen. Koperen en kunststof leidingen kunnen daardoor scheuren of loslaten. Zolang het vriest, zit het lek nog dicht met ijs. Pas bij dooi begint het water te stromen, en als dat binnen in een muur of onder de vloer gebeurt, zie je het vaak pas laat.
Een buitenkraan is extra kwetsbaar omdat hij aan de buitenkant van de gevel zit en het stukje leiding door de muur ook flink kan afkoelen. Maar ook leidingen in een onverwarmde garage, schuur, kruipruimte of op zolder lopen risico. Kijk daarom niet alleen naar de kraan, maar naar de hele route die het water aflegt.
Hoe sluit je een buitenkraan goed af voor de winter?
De meeste buitenkranen hebben binnen in huis een eigen afsluiter, vaak in de meterkast, de keuken, de bijkeuken of de garage. Zoek die op voordat het gaat vriezen. Heb je geen aparte afsluiter, dan is het verstandig om er een te laten plaatsen. Anders kun je de buitenkraan alleen vorstvrij maken door de hoofdkraan dicht te draaien, en dat is niet handig.
- Draai de binnenafsluiter van de buitenkraan dicht.
- Open de buitenkraan zodat het water eruit kan lopen.
- Open het aftapdopje of aftapkraantje bij de binnenafsluiter, als dat er is, zodat ook het laatste water uit de leiding loopt.
- Laat de buitenkraan open staan zolang de toevoer dicht is.
Koppel ook de tuinslang los. Een slang die aan de kraan blijft hangen, houdt water vast in de kraan zelf, en ook de slang kan door vorst beschadigd raken. Rol hem leeg op en bewaar hem binnen of in de schuur.
Wat is een vorstvrije buitenkraan?
Er bestaan buitenkranen die zo zijn gebouwd dat het water niet aan de buitenkant van de muur blijft staan. De afsluiting zit dan dieper in de muur, aan de warme kant, en het stuk dat buiten uitsteekt loopt na gebruik vanzelf leeg. Zo'n kraan verkleint het risico op bevriezing flink, al is het ook dan verstandig om de slang los te koppelen.
Ga je verbouwen of de gevel aanpakken, dan is dat een goed moment om te kijken of zo'n kraan bij jouw situatie past. Laat een installateur meekijken hoe de leiding door de muur loopt en of de kraan goed op afschot kan worden gemonteerd, zodat het water ook echt naar buiten wegloopt.
Welke leidingen in huis moet je nog meer beschermen?
Loop in het najaar je woning door en kijk waar waterleidingen door koude ruimtes lopen. Denk aan de kruipruimte, een onverwarmde bijkeuken, de garage, de zolder of een leiding die dicht langs een buitenmuur loopt. Ook de watermeter zelf kan bevriezen als de meterkast koud is. Leidingen in die ruimtes kun je isoleren met leidingisolatie, buisvormige schuimhulzen die je om de leiding klemt.
Isolatie houdt de warmte in de leiding langer vast, maar maakt een leiding niet volledig vorstbestendig als het lang en streng vriest. In een ruimte die echt niet verwarmd wordt, is aftappen de veiligste oplossing. Zorg verder dat ventilatieroosters van de kruipruimte niet dichtgestopt worden zonder overleg, want ventilatie is belangrijk tegen vocht. Op Verbeterjehuis vind je meer informatie over isoleren en het aanpakken van koude plekken in huis.
Wat doe je bij strenge vorst of als je op vakantie gaat?
Houd in de winter de weersverwachting in de gaten, bijvoorbeeld via het KNMI. Wordt er strenge of langdurige vorst verwacht, zet de verwarming dan niet te laag, ook niet 's nachts. Laat in ruimtes met leidingen langs de buitenmuur de binnendeuren of de kastdeurtjes open, zodat er warme lucht bij de leidingen kan komen.
Ga je in de winter een tijd weg, laat de verwarming dan op een lage stand aanstaan in plaats van helemaal uit. Overweeg om de hoofdkraan dicht te draaien als je langere tijd afwezig bent, zodat een eventuele breuk niet tot een overstroming leidt terwijl niemand thuis is. Lees ook de voorwaarden van je woonverzekering na, want daarin staat wat er van je verwacht wordt bij vorstschade. De Consumentenbond geeft algemene informatie over verzekeringen en schade aan je woning.
Wat moet je doen als een leiding toch bevroren is?
Komt er geen water uit een kraan terwijl het vriest, dan is de leiding waarschijnlijk bevroren. Draai eerst de hoofdkraan dicht, zodat er bij een scheur geen water kan gaan stromen zodra het ijs smelt. Ontdooi de leiding daarna langzaam, bijvoorbeeld door de ruimte te verwarmen of met een föhn op een lage stand. Gebruik nooit open vuur, zoals een brander, want dat is gevaarlijk en kan de leiding juist beschadigen.
Draai de hoofdkraan pas weer langzaam open als de leiding ontdooid is, en controleer dan goed op lekkage. Zie je een scheur of druppelt er water uit een koppeling, laat de leiding dan herstellen door een installateur. Wie in het najaar een uurtje besteedt aan het vorstvrij maken van kranen en leidingen, voorkomt daarmee veel van dit soort ellende.
